Katarakt Nedir ?
Katarakt, gözümüzde iris (renkli kısım) dokusu arkasında bulunan göz merceğinin saydamlığını kaybederek net görmeye engel olmasıdır. Göz merceği kornea ile birlikte görüntünün retina üzerine düşmesini sağlar. 40 yaşın altındaki normal bir göz merceği (lens) akomodasyan yaparak görüntüyü netleştirir.
Kataraktlı gözler, kataraktın sevyesine göre görüntü bozukluğundan görme seviyesinin ışık hissine kadar düşmesine neden olabilkir. Genellikle 60 yaş üzerinde görülmeye başlar. Ancak bazen daha genç yaştada görülebilir.
Özellikle katarakt cerrahisindeki gelişmeler nedeni ile katarakt cerrahisi daha erken yapılmaya başlamıştır. Premium lenslerin (Multifokal lensler) kullanıma girmesi ile gözlüksüz yaşam mümkün olabilmekte ve bu nedenle katarakt gelişmeden Refraktif Multifokal Lens değişimi yapılarak yakın, orta ve uzak mesafe gözlüksüz net olarak görülebilmektedir.
Kataraktta Cerrahi Nezaman Yapılmalıdır?
Katarakt cerrahisindeki gelişmeler ve lens teknolojisindeki gelişmelere bağlı olarak cerrahi tedavi erken dönemlerde yapılmaya başlanmıştır. Hatta gözlük takmak istemeyen hastalar katarakt olmadan Refraktif Multifokal Lens değişimi yaptırmaktadırlar.
Genel anlamda cerrahi zamanı ise kişinin yaptığı işe göre değişmekte ve katarakt işini yapmasına engel oluyorsa cerrahi yapılmalıdır.
Katarakt Çeşitleri Nelerdir?
Senil nükleer katarakt,
Kortikal katarakt,
Entümesan Katarakt,
Arka polar Katarakt,
Arka subkapsüler katarakt,
Kortiko nükleer katarakt,
Hiper mür katarakt
Morganyen katarakt; Katarakt tedavisinin gecikmesine bağlı olarak korteksin sıvılaşması ve nükleusun aşağı doğru yer değiştirmesidir.
Katarakta nigra; Kataraktın çok sertleşerek kahverengi-siyah görünüm almasıdır.
Travmatik katarakt,
Komplike katarakt,
Konjnital katarakt.
Katarakt Belirtileri Nelerdir?
Görmede azalma
Bulanık görme,
Tek gözle çift görme,
Işıkların etrafında hale oluşması
Yakını gözlüksüz görmeye başlamak,
Etrafı sarı görme.
En sık görülen belirti; görme keskinliğinin azalması ve bulanık görmedir.
Hastalar ışık yetersizliğinden şikayet ederler. Yakın gözlük numarası küçülebilir.
Kataraktın Tanısı Nasıl Konur?
Katarakt tanısında en önemli muayene biomikroskobik muayenedir. Tanı bu sayede konur. Ancak başka göz rahatsızlığı ile karıştırmamak için anemnez ve fundus muayeneside çok önemlidir. Kataraktlı hasta mutlaka göz bebeği büyütülerek muayene edilmelidir. Özellikle lensi tutan bağlarda hasar olup olmadığı veya lens bağlarını (Zonüller) zayıflatan pseudoexfoliayon hastalığının olup olmaması cerrahi plan ve komplikasyonların önlenmesi açısından çok önemlidir.
KONJENİTAL KATARAKT
Konjenital katarakt, doğuştan olan katarakta konjenital katarakt denir. İntrauterin hayatta annenin geçirdiği hastalıklar, kullandığı ilaçlara bağlı olabileceği gibi bilin meyen nedenlerle ve kalıtımsal olarakta gelişebilmektedir.
Genellikle iki taraflolur ancak tek taraflıda olabilir.
Belirtileri nelerdir?
Göz bebeğinde beyazlık,
Gözde kayma
Anne ile göz teması kurmama,
Cisimleri takip etmeme
Konjenital katarakta Tedavi Yaklaşımı:
Tedavi cerrahidir. Ancak cerrahinin nezaman yapılacağı ve yapıldığı yaşa bağlo olarak cerrahi tekniğinde farklar vardır.
İki taraflı kataraktlar ilk 4 ayda tedavi edilmelidir. Ancak hafif kataraktlar erişkin yaşlara kadar ertelenebilir. Şayet göz tembelliği riski yoksa cerrahi tadavi geciktirilmelidir.
Tek taraflı kataraktlar ise tanı konar konmaz ameliyat edilmelidir. Aksi halde derin ambliyopi riski vardır.
Cerrahi tedavide ilk bir yaş göz içi lensi takılmazken 1-2 yaş arası cerrahtan cerraha değişmektedir. 2 yaştansonra yapılan ameliyatlarda ise genellikle lens takılmaktadır.
İlk 5 yaş gurubu katarakt hastalarında arka kapsüloreksis ve ön vitrektomi yapılmalıdır.
Konjenital kataraktta Rehabilitasyon:
Doğuştan katarakta en önemli şey ameliyat sonrası ambliyopi (göz tembelliği) ile mücadele ve var olan ambliyopinin tedavi edilmesidir. Rehabilitasyon ameliyattan daha önemlidir ve uzun soluklu bir mücadeledir. Hem hekime hemde hasta yakınlarına çok önemli görevler düşmektedir. Bu tür cerrahinin yapıldığı kliniklerde bu rehabilitasyonu yapabilecek eğitimli ekibin olması çok önemlidir. Bölgemizde bu ekibin olduğu tek klinik nivgöz merkezidir. Ancak maalesef bir çok klinikte bu ameliyatlar yapılmakta ancak rehabilitasyon yapılmadığı için derinambliyopi (Göz tembelliği) kaçınılmaz olarak gelişmektedir. Bu işlem için çok özel teknikler kullanılarak rehabilitasyon yapılmaktadır.
Katarakt Tedavisinde Güncel Cerrahi Teknik:
Kataraktın tek tedavisi cerrahidir. Güncel cerrahi teknik ise FAKO+IOL implantasyonudur. Damla anestezisi ile herhangi bir iğne yapılmadan 6-12 dakikada ameliyat tamamlanmaktadır. Bu sürede kataraktın tipi, gözün yapısı ve hasta yumu çok önemlidir.
Katarakt cerrahisinde nadiren genel anestezi uygulanır; Kooperasyon kurulamayan yaşlı hastalar ve çocuklarda genel anestezi zorunludur.
Ameliyat öncesi rutin tetkikler (Speküler mikroskopi, İmmersiyon ve/veya optik biometri, gerekiyors OCT…) yapılmalı ve doru mercek (Lens) diyoptrisi belirlenmelidir.
Akıllı Lens Nedir?
Henüz akıllı bir lens dünyanın hiçbir yerinde yoktur. Yaklaşık 15 yıldır kullanılan multifokal (Çok odaklı) lensler ticari kaygılarla ve talep oluşturmak amacı ile 2017 yılından itibaren Akıllı lens olarak adlandırılmaya başlanmıştı. Bu tamamen yanlış ve aldatmaya yönelik bir isimlendirmedir. Bilimsel hiçbir dayanağı yoktur. Tamamen ticari bir kavramdır. Ben bu gurup lensleri 10 yıldır hastalarıma takıyorum ve hiçbir zaman akıllı lens tabirini kullanmadım. Lensin akıllı olması için çipli olması ve görüntüyü otomatik olarak fokuslayarak netleştirmesi gerekir. Oysa kullandığımız lensler üç odaklı olup beynimiz hangi odaktan gelen görüntüyü görmek isterse onu algılamaktadır.
Multifokal (Çok odaklı) IOL Nedir?
Bazı hekimler ve bazı klinikler tarafından yanlış olarak akıllı lens! Olarak adlandırılan ancak gerçekte ise üç odaklı olup yakın, orta ve uzak mesafeyi net görmemizi sğlayan merceklere Multifokal (Trifokal) Lens denir.
Özellikle 2010 yılından itibaran multifokal (Çok odaklı) lens teknolojisindeki gelişmeler sayesinde katarakt cerrahisi sonrası gözlüksüz yakın, orta ve uzak mesafeler net olarak görünebilir hale hgelmiştir. Görme kalitesindeki bu artış özellikle presbiyopik yaştaki hastalarda gözlükten kurtulmak için Refraktif Mulrifokal Lens cerrahisine talebi arttırmıştır.
2010 yılından itibaran multifokal lens uygulamasına başladım ve elde edilen yüksek başarı sayesinde bu cerrahi hızla yayılmaktadır. 50 yaş üstündeki presbiyopik hastalara istemeleri halinde katarakt olmadam Refraktif Mulrifokal Lens cerrahisi gerçekleştirmekteyim ve sonuçlar sonderece mutluluk vericidir. Özellikle hem uzak hemde yakın gözlüğü kullanan hastalar için Refraktif Mulrifokal Lens cerrahisine çok iyi bir alternatiftir.
Multifokal (Çok odaklı) lensin Avantajları:
Yakın, orta ve uzak mesafeyi net görmek,
Okumak veya araba kullanmak için gözlüğe ihtiyaç duymamak,
Kalıcı bir tedavi olması,
Özellikle katarakt ameliyatı olanlara ekstra herhangi bir risk almadam sadece multifokal lensi seçerek yakın ve uzak gözlüğünden kurtulmak
Katarakt Ameliyatını Nerede Olacağıma Nasıl Karar Vermeliyim?
Öncelikle katarakt ameliyatının başarısını etkileyen en önemli faktör göz hekimidir. Bu nedenle mutlaka güvendiğiniz, tecrübeli ve başarılı bir hekime ameliyat olmalısınız.
Katarakt cerrahisi çok önemli bir ameliyattır. 6-12 dk’da bitmesi basitliğn değil yüksek teknolojinin sonucudur. Bu nedenle teknolojiyi doğru ve iyi kıllanan bir hekime ihtiyacınız var. Göz beynimizin dışatı açılan penceresidir. Bu nedenle cerrahisi çok önemli hassasiyetler içermektedir. Adana bölgesinde nivgöz merkezleri bu ameliyatların çok başarılı şekiide yapıldığı kliniklerdir. Özellikle gözün mikrop kapmasını (Endoftalmi) önlemek içinsterilite şartlarının çok iyi olması gerekir.
KATARAKT İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR
1-Ne Zaman Katarakt Ameliyatı Olmalıyım?
Görme düzeyi günlük işlerinizi yapmanıza engel oluyorsa veya gözlüksüz ve daha net görmek istediğinizde ameliyat olabilirsiniz.
2-Katarakt Ameliyatında Nasıl Bir Mercek Kullanılmalıdır?
Herhangi bir engel yoksa çok odaklı (Multifokal) mercekler kullanılmalıdır. Multifokal veya monofokal olsun mutlaka kaliteli bir mercek kullanılmalıdır. FDA onayı merceğin kaliteli olduğunun önemli bir göstergesidir.
3-Katarakt Ameliyatından Sonra Gözlüksüz Yakını ve Uzağı Görebilir miyim?
Çok odaklı bir mercek tercih etmişseniz görebilirsiniz.
4-Katarakt Ameliyatının Geciktirmenin Sakıncaları Varmıdır?
Evet vardır:
Ameliyat zorlaşır,
Risk artar
İyileşme süresi uzar
Çok geciken vakalarda dikişsiz cerrahi (FAKO) yapılamayabilir.
5-Ameliyat öncesi nelere dikkat etmeliyim?
Rahat giysiler giymelisiniz
Randevu saatinde klinikte olmalısınız,
Çok fazla ve ağır şeyler yememelisiniz.
Ameliyat için klinikte yaklaşık 2-3 saatiniz geçeceğinden ona göre hazırlanınız,
Ameliyattan 30-60 dakika önce ilaçlarınız damlatılarak gözünüz ameliyat için hazırlanacak.
Lütfen sabırlı olunuz.
6-Ameliyat Sonrası Nelere Dikkat Etmeliyim?
Ameliyat sonrası gözünüz 1-2 saat kapalı kalacak.
Tek gözü gören hastalarda 15 dakika sonra göz açılacaktır.
Gözlem odasında 15 dk dinlendikten sonra eve gidebilirsiniz,
Ameliyat sonrasında gözünüzde hafif yanma, batma, kızarıklık ve bulanık görme olacaktır.
Ameliyattan 2 saat sonra hekiminiz tarafından size önerilen ilaçları kullanmaya başlayacaksınız..
Genellikle ilk 24 saat içinde kontrol için hekiminize kontrole gitmelisiniz,
Rutin olarak ameliyattan 1 gün,11–15 gün ve 35–40 gün sonra kontrolleriniz yapılacaktır.
Ameliyattan sonra 5 gün gözünüze su vurmayınız ve 20–30 gün denize, havuza ve kaplıcaya girmeyiniz.
Ameliyattan sonra gözünüzü ovmayınız ve üzerine yatmayınız.
Ameliyattan bir gün sonra eğilmenizde, sağınıza veya solunuza yatmanızda bir sakınca yoktur.
Ameliyat sonrası önerilen ilaçları 15-20 gün kullanmanız zorunludur.
7- Ne zaman gözüme su vurabilirim?
Genellikle 5 gün sonra
8- Ne zaman namaz kılabilirim ve öne eğilebilirim?
Aksi belirtilmemişs, İlk gün öne eğilmeden namaz kılabilirsiniz. Ameliyattan 1 Gün sonra öne eğilmenizde ve namazı normal kılmanızda bir sakınca yoktur.
9- Sistemik hastalıklar nedeni ile kullandığım ilaçlara devam edebilir miyim?
İlaçlarınızı kullanabilirsiniz. Ancak antikoagülan (Kan sulandırıcı) ilaç kullanıyorsanız mutlaka hekiminizi bilgilendirin.
10-Ameliyatta iğne vurulacak mı?
Hayır . Topikal anestezi (Damla) ile yapılacaktır.
11-Antikoagülan (Kan sulandırıc) ilaç (Kumadin, pleviks, aspirin …) kullanırken Fako ameliyatı olabilir miyim?
Kullanılan bu ilaçlar kanama riskini arttırırlar. Ancak bu ilaçları kesmemeniz gerekiyorsa dikkatli bir şekilde topikal (damla) anestezisi ile ameliyat olabilirsiniz.
12-Daha önce ameliyatla takılan mercek çıkartılıp yerine yenisi takılabilir mi?
Genellikle bu mümkündür. Ancak ameliyatın süresine ve gözün oluşturduğu reaksiyona göre birtakım zorluklar sözkonusudur.
13-Monofokal mercek olan bir gözde ameliyatla mercek çıkartılıp multifokal (Çok odaklı) mercek takılabilir mi?
Monofokal mercekler kapsül içine yerleştirilmiş ve iyi santralize ise mercek çıkartılmadan ikinci bir çok odaklı (Trifokal-multifokal) mercek (Sulkoflex) sulkusa takılarak yakın, orta ve uzak görme sağlanabilir.
14-Sulkoflex IOL (mercek) nedir? (resim 20-sulkoflex IOL resmi)
Daha önce katarakt ameliyatı olan ve lens takılan hastalarda refraksiyon kusurunu düzeltmek ve/veya yakın, orta ve uzağı net görebilmek için ameliyatla göz içerisine yerleşirilen yeni bir lens modelidir. Ameliyat topikal (damla) anestezi ile yapılır ve 6-10 dk sürer.
